"Non-Librarian Working for Our Cause" Ödülü Peter Suber'e

SPARC Açık Erişim Bülteni'ni Temmuz 2003'ten beri hazırlayan ve Open Access News blogunun yazarı Peter Suber, The Charleston Advisor tarafından "Non-Librarian Working for Our Cause" özel ödülünü aldı. Bu haklı ödül için Peter Suber'i kutluyoruz. SPARC Açık Erişim Bülteni ve Open Access News blogu açık erişim konusu ile ilgilenenlerin vazgeçilmez bilgi kaynaklarından.

Kısmi Zorunlu Arşivleme: The Patchwork Mandate

Kurum bünyesindeki araştırmacıların kurumsal arşive yayınlarını eklemesi için zorunlu arşivleme politikaları (mandatory self archiving) geliştiriliyor. Arşivleme politikaları için tıklayınız. Biliyoruzki kurumsal arşivlerde yaşanan en büyük sıkıntılardan biri içerik sağlamanın zorluğu ve pek çok planlama vb. süreçten geçerek kurulan arşivlerin içlerinin boş kalması. Bunu önlemek üzere hazırlanan zorunlu arşivleme politikaları da kimi zaman kağıt üzerinde kalmakta ve işlevselliğini yitirebilmekte. Özellikle tüm kurum bünyesinde bir kerede herkesin aynı düzeyde arşive yayınlarını aktarmasının beklenmesi her zaman olumlu sonuçlar vermeyebiliyor. Bunun da önüne geçmek için Arthur Sale "The Patchwork Mandate" adlı çalışmasında tüm kurum genelinde içeriği sağlamaya yönelmek yerine, departman bazında kısmi geçişlerle belli bir periyod sonunda %100 katılımı sağlamaya çalışmanın daha verimli bir uygulama olacağını anlatıyor.

MESUR Projesi

Herbert Van de Sompel ve çalışma arkadaşlarından bir etkileyici çalışma daha. Los Alamos Ulusal Laboratuvarı iki yıllık MESUR Projesi'ne başlıyor. Bilimsel bilginin ağ temelli kullanımından elde edilen verileri incelemeyi ve bilimsel iletişim öğelerinin etkisini ölçmeyi hedefleyen proje, The Andrew W. Mellon Foundation tarafından finanse ediliyor.

EPrints 3.0 Beta Versiyonu

En çok kullanılan açık kaynak kod yazılım EPrints, v3.0 Beta versiyonunu duyurdu. Resmi olarak Open Repositories 2007 Konferansı'nda, EPrints Kullanıcı Grubu tarafından sunulacak olan bu versiyonun, arşiv yöneticilerine, teknisyenlere ve arşivleme yapan yazarlara daha çok kontrol imkanı tanıdığı, daha esnek olduğu belirtilmiş. Yeni versiyonun duyurusu ve özellikleri için bkz. http://www.eprints.org/community/blog/index.php?/archives/146-EPrints-v3.0-beta-announcement.html

Kurumsal Arşivlere Doküman Eklemede Araştırmacı Davranışı Üzerine

Arthur Sale'nin "The Acquisition of Open Access Research Articles" adlı makalesi, kurumsal arşivlere doküman eklemede araştırmacı davranışı üzerine ilk çalışma. Sale, araştırmacıların yayınlarını arşive eklemeyi bir politika ile zorunlu kılan ve bu politikayı aktif olarak uygulayan Avusturalya'da Queensland Teknoloji Üniversitesi, Birleşik Krallık'ta Southampton Üniversitesi ve yine Avustralya'da Tasmania Üniversitesi kurumsal arşivlerini inceliyor. Makalede zorunlu arşivleme politikalarının işlevsel hale gelmesinin belli bir süre aldığı ve yazarların ezici bir çoğunlukla çalışmalarını yayınlanmadan önce arşive aktarma eğiliminde oldukları söyleniyor. Hazırlanan makalelerin yaklaşık altı ay gibi bir gecikme ile dergide basılmasının da bu eğilimi teşvik ettiğinin altı çiziliyor.

Institutional Repository Movement in Turkey

Ankos AEKA üyeleri (Cem Coşkun, İlkay Holt, Bülent Karasözen) yürüttükleri çalışmaları, Özlem Bayram Ankara Üniversitesi Açık Arşiv Sistemi'ni, Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Açık Arşivi'ni ve Emre Hasan Akbayrak Orta Doğu Teknik Üniversitesi e-Tez Arşivi'ni bir poster ile Open Scholarship 2006 Konferansı'nda sundular. Emre Hasan Akbayrak'ın konferansa katılarak sunumunu yaptığı "Institutional Repository Movement in Turkey" adlı poster E-LIS'ten erişilebilir.

Ankara Üniversitesi Açık Arşiv Sistemi

Özlem Bayram, Doğan Atılgan, ve Sacit Arslantekin, 25-28 Ekim tarihleri arasında InSciT2006 (I International Conference on Multidisciplinary Information Sciences And Technologies) adlı konferansta Ankara Üniversitesi kurumsal arşiv uygulamalarını anlattılar. "An Institutional Repository Initiative and Issues Concerning Metadata" adlı sunumda Türkiye'de konu ile ilgili gelişmeler, Ankara Üniversitesi Açık Arşiv Sistemi'nin kurulma aşamaları ve metadata ile ilgili uygulamalar bulunabilir.

"Google Custom Search" Bize Nasıl Yansıdı?

“Google custom search”, “Google” ürünlerinden biri ve sizin belirlediğiniz web adreslerinden tarama yapma imkanı sağlıyor. Bu özelliğin her alanda olabileceği gibi açık erişim ve kurumsal arşivler alanında da sıkça kullanıldığını gözlemiyoruz son dönemde.

Haberlerimiz arasında görebileceğiniz LISZEN böyle bir oluşum ve içinde kütüphanecilik alanında 550 civarında blogu tarıyorsunuz. OpenDoar, ROAR, SHERPA, AuseSearch ve daha bir çokları bu özelleştirilmiş tarama motorunu kullanan diğer oluşumlar. Konuyla ilgili detaylı bilgi ve yorumlar Open Access News’te görülebilir. Peter Suber’de kısa bir süre önce kendi çalışması olan açık erişim ile ilgili web adreslerini aynı biçimde Open Access News blogunda taramanızı sağladı.

Bu özelliğin daha derin ya da özelleştirilmiş bir taramaya imkan vermesi oldukça olumlu bir gelişme ve görülüyorki pek çok kurum/kişi tarafından tercih ediliyor. Google’nin bu özellik ya da diğer ürünleri için bir metadata standardı kullanmıyor oluşu eleştirilen yanı.

Bizde Açık Erişim Dünyasından blogumuza “Google custom search” özelliğini adapte ettik. Blogumuzun sol kolonunda göreceğiniz “AE Kaynaklarında Ara” özelliğini kullanarak, sizin için seçtiğimiz açık erişim ve kurumsal arşivler konu alanında faydalı temel kaynakları tek bir ekranda tarayabileceksiniz.

SPARC Açık Erişim Bülteni Kasım Sayısı

SPARC Open Access Newsletter, Kasım sayısı yayınlandı. İçeriğinde Ekim ayında araştırma sonuçlarının açık erişime sunulmasını zorunlu kılan uygulamalar; ücretsiz (no-fee) açık erişim dergiler; açık erişim konusunda geçtiğimiz aydan önemli haberler vb. yer alıyor. Peter Suber'in "no-fee open access journals" başlığına kısa bir not düşmek isterim. Genelde yayıncıların sundukları açık erişim modellerinde yazar açık erişime sunacağı makale başına ücret ödemekle yükümlüdür. Bu da çoğu zaman yazarı finanse eden ya da üyesi bulunduğu kurum tarafından ödenen ücretler olmakta. Suber'in "no-fee" adı ile ayırmak istediği açık erişim dergi modelleri ise yazardan bu yükü alan ancak onunda açıkladığı üzere maliyetin hangi yol ile karşılandığı konusunda net bir bilgi olmayan modeller. Örneğin gönüllülük esasına dayanan modeller olduğu gibi araştırma kurumlarının desteği ile yürüyen uygulamalar mevcut. Bu konuda kendisinden ufak bir alıntıyı sunuyorum sizlere:

"Only a minority of existing OA journals actually used the most-studied and most-discussed business model for OA journals --charging author-side fees. (Let's call these "fee-based" OA journals.) The majority of OA journals turned out to use business models that had rarely been acknowledged, let alone studied. (Let's call these "no-fee" OA journals.) ..."

Zorunlu Açık Erişim Hareketi Ekim Ayında Zirve Yaptı

Konuyla ilgilenen herkes aynı görüşte birleşiyor. Geçtiğimiz Ekim ayında tüm dünyada ama özellikle Birleşik Krallık'ta pek çok kurum, finanse ettikleri araştırmaların açık erişime sunulmasını zorunlu kılan metinlere imza attı. Kimisi tamamen kimisi kısmen zorunlu olan bu uygulamalardan bir kaçı Ekim ayından itibaren aktif hale geldi. Bazılarının ise zorunlu olması için teklif sunulmuş durumda. Şu ana kadar bu kurumların sayısı 11. Detaylara ilişkin bilgiyi Peter Suber SPARC Açık Erişim Bülteni Kasım sayısında veriyor.

LISZEN

Google'nin "custom search" özelliğini kullanarak oluşturulan LISZEN arama motoru, kütüphanecilik ve bilgi bilimleri alanında 500'den fazla blogu taramanız için hazırlandı. Açık Erişim Dünyasından blogu da burada indeksleniyor. Dolayısıyla buradan Türkçe tarama yapmakta mümkün.

Kaynak: OA Librarian