Açık Erişim Dünyasından...: 05.2007

Kurumsal Arşiv Oluşturma Rehberi

ANKOS Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler Çalışma Grubu (AEKA)'muzun, kurumsal arşivlerin yapılanma sürecine hizmet etmek amacıyla yönetici ve bilgi uzmanları için hazırladığı Kurumsal Arşiv Oluşturma Rehberi tamamlandı ve erişiminize açıldı. Rehberin Türkçe/İngilizce özet bilgileri ve tam metni de .pdf formatında aynı sayfada mevcut.

Bu rehber kurumsal arşivlerin oluşturulmasında ilgi sahiplerini aşağıdaki konular hakkında bilgilendirmeyi amaçlamaktadır: Arşiv politikası oluşturma; zorunlu arşivleme politikaları;
içerik oluşturmaya ilişkin arşiv politikası; standartlar: OAI-PMH; metadata ve OAI-PMH uyumlu yazılımlar; sayısal koruma; fikri mülkiyet hakları; maliyet ve personel; iş akışı; tutundurma faaliyetleri; dünyada ve Türkiye’de OAI-PMH uyumlu Kurumsal Arşiv örnekleri.

Kurumsal arşiv planlaması yapmakta olan kurumlar için hazırlanan bu rehberin faydalı olmasını diliyoruz.

E-LIS-TR@200+

Dünyanın dört bir yanından ülkenin, enformasyon teknolojileri ve kütüphanecilik alanında bilimsel çalışmalarını kendi dilinde arşivlediği E-LIS'te Türkçe doküman sayısı 200'ü geçti. Son dönemde E-LIS'e yayınlarını aktaran Prof. Dr. Yaşar Tonta'nın yayınlarına ayrıca dikkat çekmek istedik. Yerli ve yabancı dergilerdeki makaleleri, konferans bildirileri ile Yaşar Bey'in 45'in üzerinde yayınına artık E-LIS üzerinden erişilebilmekte.

Yazarların yayınlarını kendi web sitelerinde de tuttuklarını biliyoruz. Yayınların bir açık arşivde ya da kurumsal arşivde tutulması, kişisel veya bölüm web sitesinde tutulmasından daha sistematik ve organize yaklaşımdır. Aynı zamanda diğer araştırmacıların hem kendi makalelerini aynı arşivde tutabilmesini hem de mevcut makaleleri okuma şansını artırır. Yayınların konusal açık arşivlerde ya da kurumsal arşivlerde arşivlenmesi, yazarların saygın bir organizasyon/kuruluş üzerinden sağlayacakları uzun ömürlü linklerle CV oluşturmalarına da yardımcı olur. Yine örneğin E-LIS gibi, ilgili açık ya da kurumsal arşivin çeşitli bilimsel arama motorları tarafından indeksleniyor olması da, söz konusu yayına bilimsel çevrelerce daha hızla ulaşılacağı anlamına gelmektedir. Bu arama motorlarına örnek olarak OAIster, GoogleScholar, ScientificCommons.org verebiliriz.

ODTÜ Kurumsal Arşivi ROARMAP'te

Nisan 2003'te faaliyete geçen Orta Doğu Teknik Üniversitesi e-Tez Arşivi, zorunlu arşivleme politikası ile ROARMAP'te yerini aldı. Dünya genelinde OAI uyumlu kurumsal arşivler ve açık erişim dergilerin kayıtlı olduğu ROAR (Registry of Open Access Repositories), ROARMAP adlı sayfasında kayıtlı arşivlerin politikalarına yer veriyor. ROAR'da şu an Türkiye'den ODTÜ e-Tez arşivi dışında, Ankara Üniversitesi Açık Arşivi ve bir açık erişim dergi olan The Turkish Online Journal of Distance Education ile toplam üç kurum kayıtlı. ODTÜ Kütüphanesi e-Tez arşivi, zorunlu arşivleme politikası ile öne çıkmakta. Bildiğiniz gibi zorunlu arşivleme politikaları, kurum içinde akademik yayın yapan araştırmacı kadrosunun üst yönetimin yaptırımı ile yayınlarını arşivde bulundurmasını öngören politikalardır. Konunun önde gelen isimlerinden Stevan Harnard bu sevindirici gelişmeyi American Scientist Open Access Forum'da duyururken, Peter Suber Open Access News adlı blogunda yayınladı.

Kurumsal Arşiv Yazılımına Karar Verirken

Kurumsal arşiv uygulamasına geçme aşamasında karşılaşılan en yaygın sorulardan biri hangi yazılımın daha iyi olduğudur. OAI uyumlu olduğu sürece, hangi yazılımın kullanıldığının önemi olmadığı pek çok çalışmaya konu olmuştur. Yine ideal olan ücretsiz açık kaynak kodlu yazılımları seçerek, açık erişimin varlık nedenine de paralel davranmaktır. Bu noktadan sonra kurunumuzun ihtiyaçlarına en iyi karşılayan yazılımı seçmek için, yapılmış çeşitli çalışmaları gözden geçirmek iyi bir yöntem olacaktır. Tümünde öne çıkan yazılımlar Eprints, Dspace ve Fedora. Bu konudaki bir kaç çalışmayı aşağıda sizler için sıraladık: