SHERPA/RoMEO Listesinde Olmayan Yayıncı Politikaları için

JISC-REPOSITORIES mail grubunda gündeme gelen bir konunun dikkati çekeceğini düşündüm. Kişisel arşivleme konusunda yayıncı politikalarını içeren Sherpa Romeo listesinden haberdarız. Kurumsal arşivimize eklemek istediğimiz yayının yayıncı bilgisini bu listede göremiyorsak ister RoMEO yöneticilerine listede olmayan yayıncı için bize bilgi verip veremeyeceklerini sorabilir, ister yayıncıya doğrudan kişisel arşivleme politikalarını soran bir yazı yazabiliriz. Yayıncıya yazılacak bu tür yazılar için taslak metinleri ise http://www.sherpa.ac.uk/guidance/submission.html adresinden görebilirsiniz.

Açık Erişim Karşıtı Lobicilik ve PRISM

Son iki haftadır tartışılan bir diğer güncel konuda, açık erişim karşıtı bir oluşum olan ve Amerikan Yayıncılar Derneği tarafından organize edilen PRISM (Partnership for Research Integrity in Science & Medicine). Bu oluşumun ilk duyurusu 23 Ağustos'ta yapılmıştı. Amerikan Yayıncılar Derneği (AAP) PRISM web sitesini oluşturarak burada özetle açık erişim ile bilimsel yayıncılığın tehdit altında olduğunu söylemekte. Belirtilen bu tehditleri kısaca maddelersek (1) hakem sürecini zayıflattığı, (2) devletin finanse ettiği yayınların açık erişime açılmasının kendilerini haklarından feragat eden taraf durumuna düşürdüğünü, (3) hakemli dergi yayıncılığını zarara sokabilecek, bilimsel iletişim sürecini riske atabilecek bir gelişme olduğu iddia ediliyor. Duyurusu yapıldığından bugüne bu argümanlar çok çeşitli platformlarda tartışılmakta ve en basit deyiş ile aslında gerçekçi olmadıkları ortaya konmakta. Başta Peter Suber olmak üzere alanın saygın pek çok ismi açık erişime karşı bu iddiaları çürütecek haberler yayınladı. Burada sıraladıklarım için verilen yanıtları şöyle özetleyebilirim:

-açık erişime sunulan yayınların zaten hakem sürecinden geçmiş yayınlar oldukları,
-devlet destekli araştırmaların kamu finansmanı ile ortaya çıktığı,
-vergi ödeyen her kişinin bu tür araştırmaları zaten finanse ettiği,
-kamu destekli yayınların bile çoğu durumda 6-12 ay gecikmeli olarak kişisel arşivlemeye maruz kaldığı,
-en çok kişisel arşivleme yapılan alanlardan biri olan fizik alanında bile dergi aboneliklerinin düştüğünü gösteren bir kanıt olmadığı...

Tartışmalar içinde ilgi çeken bir diğer noktada, bu oluşum içinde yer alan yayıncı listesinin PRISM sayfasında görülemediği idi. Geçtiğimiz günlerde Chronicle of Higher Education blogunda, Professional and Scholarly Publishing Departmanı yönetici konseyinde görevli, Kolombiya Üniversitesi Yayıncılık'ın direktörü James D. Jordan'ın, PRISM web sitesinin oluşturulmasına karşı olduğunu ve ilgili argümanlara katılmadığını belirterek görevinden ayrıldığı duyuruldu.

PRISM'in bilimsel iletişim sürecini güçlendirmek ve tehditlerden korumak amaçlı değilde, ticari kaygılarla ortaya çıkan bir oluşum olduğu açıkça ortadadır. Sıraladıkları argümanları destekleyici güçlü kanıtlara sahip olmadıkları gibi, bunların açık erişim savunucuları tarafından çürütülmesi zor olmadı ve kendi üyeleri tarafından da yalnız bırakıldılar.

Kurumsal Arşiv Oluşturma Üzerine Yeni Bir Rehber

Alfa Network Babel Kütüphanesi Projesi sonucunda oluşturulan "Guidelines for the creation of institutional repositories at universities and higher education institutions" üniversiteler ve yüksek öğretim kurumlarında kurumsal arşiv oluşturma üzerine yeni bir rehber.

Kaynak: Open Access News

Türk Akademisyenlerine Aşırmacılık (plagiarism) İddiası

Arxiv yöneticileri tarafından, “plagiarism” yapıldığı gerekçesi ile arşive alınmayan Türkiye adresli çalışmalar tartışılmakta. “Plagiarism”bildiğimiz gibi aşırmacılık ya da akademik hırsızlık olarak tanımlanmaktadır. Arxiv tipi açık arşivlere entegre edilen bir yazılım ile önceki makalelerle büyük ölçüde ya da aynen çakışan metinleri belirlemek mümkün. Bu yolla Türkiye’den ODTÜ, Dicle, Mersin ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversiteleri adresli 15 fizikçi tarafından yazılmış 67 makale arşive alınmamış. Bu yayınların ayrıntısını http://arxiv.org/new/withdrawals.aug.07.html adresinden görebilirsiniz. Aşırmacılık yağtığı iddia edilerek geri çevrilen ODTÜ adresli yayınlardan birinin yazarı Mustafa Salti, yayınlarının çoğunun ISI tarafından indekslenen dergilerde yer aldığını ve şimdiye dek böyle bir şey ile suçlanmadığını söyler. Arxiv kurucusu Paul Ginsparg, Nature’nin raporladığı bu haber için “şimdiye dek karşılaşılan en kötü aşırmacılık örneği” olduğunu belirtmiş. Haberin tamamına The Chronicle of Higher Education blogundan erişilebilir. Bu haber öncesinde konu EUREKA wiki sayfasında da yer almış.

Bildiğimiz üzere Arxiv alanında en popüler ve güvenilir açık arşiv örneği. Burada kişisel arşivleme yaparak sayısız Türkçe akademik çalışma atıf indekslerinde yerini alıyor. Sözü edilen 67 yayının yarısından çoğunun hakemli dergilerde yayınlanmış olduğu da belirtilmiş. Bu noktada gözler, bu yayınların bilimselliğinin onaylandığı hakem kurullarına da çevrilmiş durumda.

Bu tür tespitler yalnızca konusal açık arşivler için değil, kurumsal arşivlerimiz içinde geçerlidir. Yayınların açık erişim oluşunun bir faydası da bu örneklerle karşımıza çıkmaktadır. Gelişmenin ükemiz, akademik çevrelerimiz ve bilimsel literatürümüz adına üzücü olduğunu söyleyebiliriz.